WELopstellingen

Opleiding, Training en Coaching

Opstellingenwerk: een praktische weg naar eenheidsbewustzijn

We leven in een tijd van verandering. Verandering op meerdere terreinen: financieel, natuur, politiek, zorg, onderwijs, enzovoort. Feitelijk is er sprake van een bewustzijnsverandering: de mensheid is in een fase dat we een sprong kunnen maken naar een ander bewustzijnsniveau, van egobewustzijn naar eenheidsbewustzijn. Dat is in eerste instantie een innerlijk bewustwordingsproces, en systemisch werk( opstelingenwerk) is een prachtige methode om ons daarbij te helpen.

Crisis betekent dat oude antwoorden niet meer voldoen, dat oude oplossingen niet meer werken. Dat is wat we nu om ons heen zien: de manier waarop we problemen in de economie, de natuur, de politiek, de zorg en het onderwijs aanpakken, betekent op zijn gunstigst voortsudderen, pappen en nathouden. En in het slechtste geval maken onze zogenaamde oplossingen de zaken nog erger. Tot werkelijke vernieuwing komen we niet. Dat is omdat we niet weten hoe we het echt nieuwe kunnen laten spreken, nog vastzitten in het egobewustzijn.

Egobewustzijn versus eenheidsbewustzijn

Het egobewustzijn kan slechts een beperkt deel van de werkelijkheid zien. We hebben allemaal een ego, maar dat is slechts een deel van ons. Het is dat deel dat zich afgescheiden voelt, dat oordelen heeft, dat zich zorgen maakt, dat alleen op eigen gewin uit is, dat volgens vaste overtuigingen denkt, dat vanuit tekort denkt, bang dat er niet genoeg is, dat competitief en controlerend is. Het ego snapt niet dat wat slecht is voor een ander, nooit goed kan zijn voor zichzelf. Geeft reactieve antwoorden, is mentaal en/of emotioneel  gedreven. Het ego is eigenlijk dat deel van ons dat gevangen zit in het verleden, het ego wil liever niet veranderen.
Het ego raak je niet zomaar kwijt, en dat hoeft ook niet, maar het mag wel meer doorzien worden

Het eenheidsbewustzijn daarentegen is gestoeld in het hier en nu. Het weet dat we allemaal onderdeel zijn van het grotere geheel, dat alles en iedereen onlosmakelijk met elkaar verbonden is. Het weet dat datgene wat werkelijk goed is voor jou, ook goed is het grotere geheel en andersom. Het oordeelt niet, maar heeft wel een groot onderscheidingsvermogen. Ingevingen, inspiratie en intuïtie spelen een belangrijke rol, en de antwoorden die het geeft op dat wat nodig is, zijn fris en nieuw. De gevoelens die spelen bij het eenheidsbewustzijn zijn de essentiële gevoelens: liefde, vertrouwen, creativiteit, integriteit, verbondenheid, helderheid, waarachtigheid, compassie, ontvouwing enzovoort. De bewegingen die voortkomen uit het volgen van het eenheidsbewustzijn dienen het leven, het grotere geheel, altijd.

In feite maken we natuurlijk al deel uit van de eenheid, maar we kunnen leren ons daar bewust op af te stemmen, zodat we het ook bewust kunnen ervaren.
En, we kunnen leren het praktisch toe te passen. Systemisch werk is daar een prachtige methode voor. Want naast dat systemisch werk een methode is om persoonlijke en maatschappelijke problemen op te helderen en op te lossen, maakt het heel zichtbaar, tastbaar, voelbaar en merkbaar hoe dat nieuwe eenheidsbewustzijn werkt. In de opleiding leer je, naast het begeleiden van opstellingen, ook hoe je kunt afstemmen op dit bewustzijn.

De werking van het systemisch werk

Een systeem is een geordend en samenhangend geheel van bij elkaar horende en elkaar beïnvloedende delen. We maken allemaal deel uit van systemen, afgebakende systemen, bijvoorbeeld een familie of een organisatie, en we maken allemaal weer deel uit van het grotere geheel. Het systemisch werk kijkt naar de samenhang en onderliggende verhoudingen binnen een systeem. Een systeem wil in zijn geheel in stand gehouden worden, en daaruit volgen een paar universele wetmatigheden:

  • Systemen willen compleet zijn, iedereen en alles heeft evenveel recht op een plek. Zodra bijvoorbeeld iemand buitengesloten wordt ontstaan verstoringen en problemen, niet alleen voor de persoon zelf, maar voor het hele systeem.
  • Systemen hebben een natuurlijke ordening, die het beste werkt voor iedereen. Ouders zorgen voor het kind en niet andersom, dat levert problemen op. Een directie is voorwaardenscheppend voor de laag eronder. Enzovoort.
  • Geven en nemen moeten in balans zijn, elk systeem heeft behoefte aan gelijkwaardigheid (niet te verwarren met gelijkheid).
  • De waarheid/werkelijkheid zoals die zich toont zal aanvaard moeten worden, alleen dan kan er beweging ontstaan en kan er iets veranderen.

Wanneer één of meer van deze wetmatigheden in de knel komen, ontstaan er zoals we dat in het opstellingenwerk noemen dynamieken/verstrikkingen. Bijvoorbeeld: een jong kind gaat voor de ouder zorgen (een disbalans in de ordening en een disbalans in geven en nemen, want een ouder hoort voor het kind te zorgen). Dat maakt bijvoorbeeld dat het kind zich niet meer veilig voelt, of eigenlijk altijd boos is, of zich te lief gaat gedragen en zijn gevoelens onderdrukt. Ander voorbeeld: iemand raakt buitengesloten in een organisatie (een disbalans in het recht erbij te horen), een ander personeelslid kan dan bijvoorbeeld deze persoon innerlijk gaan volgen, er ontstaan bondjes en het team functioneert niet meer als geheel.
En in het groot:  in ons financiële stelsel is een grote disbalans in geven en nemen
(geweest), vandaar dat het wel om moest vallen, dat is dus een universele wetmatigheid.

Doel en werking van een opstelling

De bedoeling van een opstelling is de onderliggende dynamiek binnen het systeem aan het licht te brengen. Wat speelt er echt? Vervolgens worden er oplossingen in beeld gebracht die het systeem ontspannen in overeenstemming met de universele wetmatigheden. En dan blijkt iedere keer weer dat er oplossingen mogelijk zijn die goed zijn voor het individu én voor het gehele systeem. Een vraag is de focus van een opstelling. Dat kan een persoonlijke vraag zijn: waarom kan ik mijn doelen niet halen, waarom heb ik het gevoel er niet bij te horen, enzovoort. Het kan ook gaan om organisatiedoelen: waarom functioneert het team niet, waarom gaat het leidinggeven me slecht af, enzovoort. Je mag alleen iets opstellen waar jezelf bij betrokken bent en waar je zeggenschap over hebt. Als werknemer mag ik zo niet het directieteam opstellen als ik daar zelf niet in zit.

Iemand brengt een vraagstuk in en vervolgens representeren de groepsleden de betrokken personen of elementen. Het bijzondere is dat, doordat iedereen zich afstemt op de situatie én bereid is om het hoofd leeg te maken, de representanten informatie krijgen over degene of datgene waarvoor ze opgesteld staan. Bijvoorbeeld: iemand uit dat hij het benauwd heeft, of iemand voelt zich met sommige personen in de opstelling wel en met andere niet verbonden. Of iemand heeft de neiging het systeem te verlaten of voelt zich niet echt aanwezig, enzovoort. Nu is het boeiende dat ons mentale denken geneigd is te zeggen dat dat niet kan. Maar het gebeurt, en het gebeurt ook altijd! Kennelijk is datgene wat er gebeurt, afkomstig uit een andere bewustzijnslaag. Dat noemen we dus het eenheidsbewustzijn. Onze intuïtie begrijpt het wél. Want het gebeurt gewoon, en iedereen gaat er moeiteloos in mee. Zelfs al snapt het mentale denken het niet: het is voor iedereen begrijpelijk wat er gebeurt.

Het wetende veld en het lege midden

Door de dynamieken in het veld te herkennen en de wetmatigheden te eerbiedigen, ontvouwt een opstelling zich, stap voor stap. En zo worden oplossingen zichtbaar die goed blijken te zijn voor zowel het individu met het vraagstuk, als voor het gehele systeem. Het zijn vaak oplossingen die het ego niet had kunnen bedenken. We noemen dit de werking van het wetende veld: de werkelijkheid ontvouwt zich, en daar maken we deel van uit. Om dat wetende veld te openen, is het nodig om het hoofd leeg te maken. Om bereid te zijn overtuigingen en oordelen los te laten. Je verkeert in een staat van bewust niet weten en je bent aanwezig in het hier en nu. Zo laat je de werkelijkheid die zich toont op je inwerken, je bent afgestemd en hebt een open houding, een open hart. Dit noemen we in het opstellingenwerk het lege midden. Vanuit dit lege midden komen er ingevingen, het innerlijk weten gaat spreken. En vanuit dit innerlijk weten, vanuit de intuïtie, doen we een interventie: we nemen een volgende stap. Dan ontstaat er een nieuwe werkelijkheid, en ook deze werkelijkheid dienen we te nemen, dan komt er een nieuwe ingeving en weer een volgende stap. Zo ontvouwt zich een nieuwe werkelijkheid.

(Als we goed kijken ontvouwt ons hele leven zich altijd zo: we kunnen doelen stellen, maar de bewegingen gaan altijd stap voor stap. En als er een stap gezet is toont zich steeds weer een nieuwe werkelijkheid, en blijkt soms dat we onze doelen moeten bijstellen omdat het leven een andere wending aangeeft.)

Alle stappen en woorden tijdens een opstelling komen vanuit het hart. Dat wil niet zeggen dat alles leuk, lief en aardig is of dat er geen grenzen aangegeven mogen worden! Het hart gaat over waarachtigheid, over helderheid, nemen wat er is, over onder ogen zien, over integriteit, respect en moed. Alles met liefde, want helderheid zonder liefde is koud, onderscheidingsvermogen zonder liefde is oordelend, enzovoort.

We lossen zo, vanuit het hart, stap voor stap de dynamieken/verstrikkingen op, en zien dan dat de oplossingen zich aandienen. Oplossingen die transformaties zijn: de inzichten worden werkelijk ervaren door de deelnemers, en daarmee zijn het belichaamde inzichten (in tegenstelling tot de mentale inzichten van het ego). Je krijgt nieuwe beelden, nieuwe inzichten, en het gevolg daarvan ervaren we daadwerkelijk, er komt helderheid rust en ontspanning in het systeem en in de individuele deelnemers.

Er zijn inmiddels tal van stromingen die met het eenheidsbewustzijn werken en ook de wetenschap doet steeds meer ontdekkingen op dit gebied (de U-theorie, het zero point field, non-lokaal bewustzijn, et cetera). Maar het leuke van het opstellingenwerk vind ik dat het zo aantoonbaar en werkzaam is. Het blijft niet bij theorie, je kunt het direct toepassen.

Ik geef heel vaak opstellingsdagen, en zie elke keer weer dat de deelnemers zich prettig voelen bij wat er gebeurt. Er ontstaat een gevoel van lichtheid en harmonie, terwijl de problemen waar mensen mee komen (vooral bij familieoptellingen) toch heel pijnlijk en heftig kunnen zijn. Die lichtheid en harmonie komen doordat er op zo’n opstellingsdag transformaties plaatsvinden naar meer liefde en helderheid. Daar is zelfs ons ego niet tegenop gewassen. Het ego wil namelijk ook meer liefde, maar weet gewoon niet hoe het dat voor elkaar kan krijgen…

Crisis en de grote geest

Het opstellingenwerk laat dus zien dat we onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn op een manier die ons mentale denken niet kan begrijpen. Het grootste, meest omvattende systeem waar we deel van uitmaken is de kosmos, is het mysterie van het leven zelf, wat ik hier de grote geest noem. Dat vraagt ons om overgave. Niet: ‘Wat wil ik?’ maar: ‘Wat is de bedoeling, wat vraagt het leven van mij?’ is de vraag. Dan kun je antwoorden gaan krijgen die het leven en het grotere geheel werkelijk dienen. En laat dat nou net zijn wat de crisis ons laat zien: dat de antwoorden die wij tot nu toe geven op de grote vragen van deze tijd niet meer voldoen. Omdat ze niet dienend zijn aan het grote systeem, niet in overeenstemming zijn met de grote geest.

We hoeven overigens niet bang te zijn dat we onze uniciteit verliezen als we ons overgeven aan de grote geest. Integendeel: hoe meer we onze eigen uniciteit durven leven, hoe makkelijker we meestromen met het leven. Met uniciteit bedoel ik dan niet een opgepoetste persoonlijkheid, maar de ziel, wie je in wezen bent.

De crisis vraagt ons om nieuwe antwoorden, antwoorden vanuit het hart, vanuit het eenheidsbewustzijn. Dat is spannend en het oude loslaten kan als pijnlijk en angstig ervaren worden. Maar tegelijkertijd is het veelbelovend. Ja, er ontstaan tegenkrachten. Er wordt van alles geraakt en er is verzet, maar nieuwe beloftes zijn er ook. Het opstellingenwerk laat me dagelijks zien hoe veelbelovend het nieuwe bewustzijn is. We hoeven niet te wachten totdat de nieuwe tijd zich gerealiseerd heeft, de crisis en het vastzitten IS de verandering, en wij kunnen daar actief aan meewerken, een rol in hebben. (Veel mensen proberen door positief te denken tot verbetering te komen. Het is natuurlijk niet erg om iets te willen en ik zal nooit zeggen dat positief denken niet werkt, maar het is belangrijk om te zien waar het uit voortkomt: als het vanuit het egobewustzijn gebeurt, wil je vanuit angst veranderingen bereiken. En dat werkt niet. Het systemisch werk gaat daaraan voorbij, is gericht op het in overeenstemming zijn met het grotere geheel, op het dienen van het leven. Het boeiende is dat uiteindelijk het ego zich daar ook heel goed bij voelt.)

Systemisch werker worden, juist nu!

Dus ja, het is crisis, en ja, het is spannend, maar doe mee, juist omdat het crisis is! Word mede-oplosser, stel je mede beschikbaar voor dit collectieve transformatieproces. Het helpt je eigen ontwikkelingsproces, het helpt je om je werk een andere invulling te geven en het helpt het collectieve bewustzijn te vergroten. Crisis is niet alleen maar pijnlijk en eng, het is ook hoopvol. Het is fijn om daarbij te zijn. Ik zie steeds vaker mensen naar mijn opleiding komen die niet perse professionele opsteller willen worden: zij voelen haarfijn aan dat er een nieuwe tijd aan komt en ze willen leren hoe ze handen en voeten kunnen geven aan dat nieuwe, in hun dagelijkse leven of in hun eigen werkveld. Ze hebben ondervonden dat de oude manieren niet meer werken en willen zich lenen aan het nieuwe. Als ik zie hoe het opstellingenwerk uitwaaiert, sterkt mij dat in mijn overtuiging dat het een bijdrage kan zijn aan een antwoord op de crisis. Ook voor mensen die al als vanzelf leven, denken en leren vanuit het eenheidsbewustzijn kan een opleiding of workshop in systemisch werken nuttig en fijn zijn. Een wereld die nog vooral georiënteerd is op het egodenken, kan heel verwarrend zijn als je zelf leeft vanuit andere lagen. We zien veel kinderen die hun draai niet kunnen vinden in het onderwijs, omdat dat niet aansluit bij hoe zij leren.  Maar ik zie het ook bij volwassenen die nooit herkend en begeleid zijn in hun zijn. Die voelen zich erg vervreemd, ze begrijpen niet waarom de dingen gaan zoals ze gaan, omdat ze zelf vanuit een ander bewustzijn leven. Dan kan het heel ondersteunend zijn om, samen met anderen, heel expliciet bezig te zijn met die eenheidslaag.

Aanbod van WELopstellingen

Bij WELopstellingen kun je een Basisopleiding Systemisch Werk volgen, waarna er verschillende vervolgmodules mogelijk zijn, zoals de module organisatie en loopbaanopstllingen. Er is een leergang Waarachtig (persoonlijk) Leiderschap en een Basisopleiding voor professionals.
Daarnaast zijn er losse opstellingsdagen voor mensen die een vraagstuk willen inbrengen en losse workshops met veschillende thema's. Vanuit  WELopstelingen worden er ook steeds vaker maatschappelijke opstellingen begeleid, bijvoorbeeld in wijken met multiculturele spanningen. Daarnaast kunnen mensen bij ons individuele opstellingen doen met behulp van poppetjes of grondankers.

 

 


 

 

Back to Top